18-09-2017
Πώς μπορείτε να αποφύγετε τον πονοκέφαλο

photo

Μπορεί να καταστρέψει την ημέρα σας σε χρόνο dt, να μην σας επιτρέψει να ανταποκριθείτε στις υποχρεώσεις σας, ακόμα και να σας ρίξει στο κρεβάτι. Θα μείνετε με σταυρωμένα χέρια;

 

Πολλοί πιστεύουν ότι ο πονοκέφαλος είναι μία κακοτυχία, ένα πεπρωμένο από το οποίο δεν μπορεί να ξεφύγει κανείς. Όμως οι επιστήμονες διαφωνούν.  Η κεφαλαλγία αντιμετωπίζεται και μάλιστα αποτελεσματικά. Αρκεί να γίνουν οι σωστές κινήσεις.

 

Οι δύο κατηγορίες

 

Οι πονοκέφαλοι χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: αυτούς που δεν οφείλονται σε κάποιο παθολογικό αίτιο (πρωτοπαθείς) και αυτούς οι οποίοι οφείλονται σε κάποια παθολογική κατάσταση ή νόσο (δευτεροπαθείς). Οι πιο συχνοί πονοκέφαλοι είναι οι πρωτοπαθείς αυτοί δηλαδή που δεν έχουν αιτία, όπως είναι η ημικρανία και ο πονοκέφαλος τύπου τάσεως.

 

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ


Ημικρανία


Η ετυμολογία του όρου μάλλον είναι παραπλανητική, αφού στη μία στις τρεις περιπτώσεις ημικρανίας ο πόνος εντοπίζεται και στις δυο πλευρές του κεφαλιού, είναι πολύ έντονος και συνοδεύεται συνήθως και από άλλα συμπτώματα, όπως υπερευαισθησία στο φως, τους θορύβους και τις οσμές, ναυτία ή/ και εμετό. Λόγω της έντασης των συμπτωμάτων, σε αρκετές περιπτώσεις, δυσκολεύει την καθημερινότητα των ανθρώπων και υποβαθμίζει σε σημαντικό βαθμό την ποιότητα της ζωής τους. Οι περισσότεροι παρουσιάζουν κρίσεις περίπου 1 φορά το μήνα, ωστόσο υπάρχουν και κάποιοι οι οποίοι έρχονται αντιμέτωποι με την ημικρανία 2-3 φορές την εβδομάδα ή και, κάποιοι άλλοι, που έρχονται αντιμέτωποι καθημερινά.

 

Παρόλο που η αιτία της ημικρανίας δεν είναι γνωστή έχει διαπιστωθεί ότι ο εγκέφαλος των ανθρώπων που πάσχουν είναι λίγο διαφορετικός από των υπολοίπων. Ουσιαστικά την ημικρανία τη «γεννά» ο εγκέφαλος, ο οποίος υπεραντιδρά σε κάποια ερεθίσματα και αντί να τα «αγνοήσει» λειτουργεί λαθεμένα και δημιουργεί από μόνος του μία ημικρανική κρίση. Σε ορισμένους ανθρώπους υπάρχουν συγκεκριμένες αιτίες που μπορεί να «πυροδοτήσουν» μία ημικρανική κρίση, όπως ακλοόλ, έλλειψη ύπνου, συγκεκριμένες τροφές κ.ά (εκλυτικοί παράγοντες).

 

Αντιμετώπιση : Περιλαμβάνει την αποφυγή των εκλυτικών παραγόντων, όπου είναι εμφανείς και τεκμηριωμένοι και τη χορήγηση φαρμάκων. Τα φάρμακα λαμβάνονται κατά την ώρα της κρίσης προκειμένου να αντιμετωπιστεί και μπορεί να είναι απλά παυσίπονα ή ειδικά αντιημικρανικά φάρμακα, τα οποία δρουν μόνο στην ημικρανία, με πολύ καλά αποτελέσματα, στο 60-70% των ανθρώπων που τα λαμβάνουν.  Σε άτομα που υποφέρουν από πολύ συχνές ή πολύ δυνατές ημικρανίες,  χορηγείται και προφυλακτική θεραπεία, δηλαδή ένα φάρμακο σε καθημερινή βάση, έτσι ώστε να προληφθούν οι ημικρανίες. Η προφυλακτική θεραπεία διαρκεί συνήθως 6-12 μήνες, αλλά μπορεί να χρειαστεί να επαναληφθεί ή ακόμα και να λαμβάνεται εφ όρου ζωής. Με μία σωστή θεραπεία τα αποτελέσματα στην ημικρανία είναι θεαματικά. Απλά ο κόσμος δεν το γνωρίζει. Πολλοί πιστεύουν ότι δεν αντιμετωπίζεται οπότε δεν απευθύνονται και στο γιατρό.

 

Σημαντική εξέλιξη στη θεραπεία των ασθενών με χρόνια ημικρανία είναι η έγκριση, από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) της χρήσης του σκευάσματος Botox για την προληπτική θεραπεία της χρόνιας ημικρανίας.

 

Όπως επισημαίνει ο νευρολόγος δρ Μιχαήλ Κ. Βικελής, MSc in Headache Medicine και γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρίας Κεφαλαλγίας, τόσο οι γιατροί, όσο και οι πάσχοντες από ημικρανία, γνωρίζουν πως με την εξαίρεση του BOTOX, κανένα νέο φάρμακο για την πρόληψη της ημικρανίας δεν έχει κυκλοφορήσει εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια. Ωστόσο, μέσα στην επόμενη τριετία αναμένουμε την έλευση μιας νέας γενιάς φαρμάκων (μονοκλωνικά αντισώματα), που μάλιστα θα είναι θεραπείες απολύτως εξειδικευμένες στην ημικρανία, δεν θα έχουν δηλαδή και άλλες ενδείξεις/δράσεις (π.χ. επιληψία ή κατάθλιψη), όπως τα φάρμακα που κυκλοφορούν τώρα. Τα νέα αυτά φάρμακα δημιουργήθηκαν μετά την ανακάλυψη ότι μια χημική ουσία του οργανισμού που ονομάζεται CGRP είναι απολύτως απαραίτητη για την δημιουργία μιας κρίσης ημικρανίας. Το μπλοκάρισμα λοιπόν της CGRP, ίσως επιφέρει τη λύση στο πρόβλημα της ημικρανίας. Τα φάρμακα αυτά, που τώρα βρίσκονται στο τελικό στάδιο κλινικών μελετών, φαίνεται πως συνδυάζουν μια καλή προληπτική κατά της ημικρανίας δράση, με σχετικά λίγες παρενέργειες, κάτι αναμενόμενο λόγω του απόλυτα στοχευμένουν τρόπου δράσης τους. Η κυκλοφορία τους αναμένεται μέσα στην επόμενη τριετία, αλλά ένας μικρός αριθμός ασθενών με ημικρανία θα είναι εφικτό να τα λάβει νωρίτερα και στην Ελλάδα, μέσω συμμετοχής στο πρόγραμμα κλινικών μελετών τους. Η συμμετοχή σε πρόγραμμα κλινικών μελετών προαπαιτεί να πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια και ενδείξεις, είναι αυστηρά εθελοντική και επιβάλει τακτική και σε συγκεκριμένα πλαίσια παρακολούθηση, χωρίς ωστόσο κανένα οικονομικό κόστος για τον συμμετέχοντα.


Ο πονοκέφαλος της έντασης


Οι περισσότεροι άνθρωποι, όταν λένε «έχω πονοκέφαλο», έχουν ένα επεισόδιο κεφαλαλγίας τύπου τάσεως. Σε αυτόν τον τύπο πονοκεφάλου ο πόνος εκδηλώνεται και στις δύο πλευρές του κεφαλιού, «σαν να τις σφίγγει μία πρέσα». Σε σύγκριση με την ημικρανία, ο πόνος είναι πιο ήπιος, δεν συνοδεύεται από άλλα βασανιστικά συμπτώματα ή, ακόμα και αν αυτό συμβαίνει, είναι ήπια. Έτσι οι άνθρωποι που πάσχουν από πονοκεφάλους τύπου τάσεως, δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα στις δραστηριότητες τους παρά μόνο μία σχετική ενόχληση ή δυσκολία. Και σε αυτόν τον τύπο πονοκέφαλου τα αίτια δεν είναι γνωστά.

 

Αντιμετώπιση: Περιλαμβάνει φάρμακα για την αντιμετώπιση της κρίσης, κυρίως κοινά παυσίπονα και μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, ενώ υπάρχει και δυνατότητα προφυλακτικής θεραπείας. Επειδή οι πονοκέφαλοι τύπου τάσεως συνήθως είναι ήπιοι και δεν προκαλούν πρόβλημα στην καθημερινότητα των ανθρώπων, ελάχιστοι φτάνου στο γιατρό και είναι αυτοί που έχουν το μεγαλύτερο πρόβλημα.

 

Πρόσφατα κυκλοφόρησε στην αγορά μία πρωτοποριακή συσκευή, η οποία αποτελεί μια διαφορετική προσέγγιση στην αντιμετώπιση της ημικρανίας και της απλής κεφαλαλγίας και φαίνεται ότι έχει αποτέλεσμα στο 50% των ασθενών που τη χρησιμοποιούν.

 

Πιο ευάλωτες οι γυναίκες


Οι γυναίκες υποφέρουν από πονοκεφάλους πολύ πιο συχνά από τους άντρες. Η «προτίμηση» αυτή αποδίδεται στις διακυμάνσεις των γυναικείων ορμονών στις αναπαραγωγικές ηλικίες, οι οποίες μπορεί να δρουν σαν εκλυτικοί παράγοντες. Γι' αυτό και σε αρκετές περιπτώσεις ο «γυναικείος» πονοκέφαλος έχει σχέση και με το μηνιαίο κύκλο (π.χ. εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της περιόδου).

 

ΔΕΥΤΕΡΟΠΑΘΕΙΣ


Οι δευτεροπαθείς πονοκέφαλοι οφείλονται συνήθως σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις, όπως ιγμορίτιδα,  προβλήματα στα μάτια, πρόβλημα στον αυχένα, ωτίτιδα, προβλήματα στα δόντια κ.ά. και λιγότερο συχνά σε σοβαρές αιτίες όπως, όγκοι στον εγκέφαλο, εγκεφαλικό ή αιμορραγία εγκεφάλου, μηνιγγίτιδα κ.ά.

 

Ωστόσο, είναι απαραίτητο να απευθυνθείτε σε γιατρό αν αντιμετωπίσετε κάποιες από τις παρακάτω καταστάσεις:

 

  • Εμφάνιση ενός απότομου και πολύ δυνατού πονοκεφάλου, που ξεκινά ξαφνικά και κορυφώνεται πολύ σύντομα. Πολύ ασθενείς περιγράφουν έναν πολύ δυνατό πονοκέφαλο που ξεκίνησε «σαν χτύπημα στο κεφάλι» και που, ακόμη και αν έχουν ιστορικό πονοκεφάλων, είναι διαφορετικός. Ένας τέτοιος πονοκέφαλος είναι ύποπτος για ύπαρξη σοβαρής υποκείμενης αιτίας, όπως η ρήξη ανευρύσματος και πρέπει να εκτιμηθεί επειγόντως από γιατρό.
  • Σταδιακή, εντός ημερών, εβδομάδων ή μηνών επιδείνωση ενός πονοκεφάλου, σε συχνότητα, ένταση, ή διάρκεια.
  • Αλλαγή χαρακτήρα σε έναν προϋπάρχοντα πονοκέφαλο.
  • Έναρξη ενός πονοκεφάλου ή μίας νέας μορφής πονοκεφάλου μετά την ηλικία των 50 ετών.

 

Απαραίτητη η γνώμη του ειδικού


Όποιος έχει πονοκεφάλους θα πρέπει να απευθυνθεί σε γιατρό τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του. Ειδικά γι' αυτές τις περιπτώσεις είναι τα Ιατρεία Κεφαλαλγίας στα οποία γίνεται διάγνωση, θεραπεία και παρακολούθηση των ασθενών. Προσφέρουν την δυνατότητα εξέτασης και παρακολούθησης από ειδικά εκπαιδευμένη και εξειδικευμένη σε θέματα κεφαλαλγίας ομάδα ειδικών. Ο γιατρός που αποτελεί τον πυρήνα ενός τέτοιου ιατρείου πρέπει να είναι νευρολόγος, εξειδικευμένος και έμπειρος σε χειρισμό ασθενών με πονοκέφαλο, ο οποίος συχνά συνεργάζεται με εξειδικευμένο οδοντίατρο, ωτορινολαρυγγολόγο, ψυχολόγο και ενδεχομένως αναισθησιολόγο, οφθαλμίατρο και διάφορες άλλες ειδικότητες. Ραντεβού στα Ιατρεία Κεφαλαλγίας των Δημόσιων Νοσοκομείων μπορείτε να κλείσετε μέσω της γραμμής 1535. Δυστυχώς, τα Ιατρεία Κεφαλαλγίας που λειτουργούν σε δημόσια νοσοκομείο είναι λίγα, γι' αυτό και η αναμονή είναι μεγάλη. Ωστόσο, υπάρχουν και ιδιωτικά κέντρα που διαθέτουν ανάλογο τμήμα.